Konya İdare Hukuku Avukatı

İdari dava türleri nelerdir?

İdari yargıda açılan davaların ana türleri iptal davası ve tam yargı davasıdır (İYUK m.2). Bunlara ek olarak kamu hizmetinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar da idari dava konusu olur.

İptal davası, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılır. Davayı, menfaati ihlal edilen kişi açar. Mahkeme işlemin hukuka uygunluğunu denetler; idarenin yerine geçip yerindelik kararı veremez (İYUK m.2/2).

Tam yargı davası, idari işlem veya eylem yüzünden kişisel hakkı doğrudan zarar gören kişinin uğradığı zararın ödenmesi için açılır. İşlemden doğan zararda iki dava birlikte açılabilir. Önce iptal davası açılıp, iptal kararının tebliğinden sonra dava süresi içinde tam yargı davası da açılabilir (İYUK m.12).

Konya'da idari davalara hangi mahkeme bakar?

Konya'daki idari uyuşmazlıklar ilk derecede Konya İdare Mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıkları ise Konya Vergi Mahkemelerinde görülür. Bu mahkemelerin kararlarına karşı istinaf incelemesini Konya Bölge İdare Mahkemesi yapar.

Konya Bölge İdare Mahkemesinin yargı çevresi Konya dışında Afyonkarahisar, Aksaray, Niğde ve Karaman illerini de kapsar. Adalet Bakanlığının yayımladığı yargı çevresi listesine göre Konya İdare Mahkemesi Karaman'ın davalarına da bakar. Konya Vergi Mahkemesinin çevresine Niğde, Karaman, Aksaray ve Afyonkarahisar dahildir.

Hangi ildeki mahkemenin yetkili olduğu davanın konusuna göre değişir:

• Taşınmazla ilgili davalar (imar, kamulaştırma, yıkım, ruhsat, iskân): taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi (İYUK m.34).
• Kamu görevlilerinin atama ve nakil davaları: yeni veya eski görev yeri idare mahkemesi (İYUK m.33/1).
• Görevle ilişiği kesmeyen disiplin cezaları ve özlük hakları: ilgilinin görevli olduğu yer idare mahkemesi (İYUK m.33/3).
• Vergi davaları: vergiyi tarh ve tahakkuk ettiren ya da cezayı kesen dairenin bulunduğu yer vergi mahkemesi (İYUK m.37).

Dava dilekçesi yetkili mahkemeye doğrudan verilebileceği gibi, başka bir yerdeki idare veya vergi mahkemesine de verilebilir; o mahkeme dilekçeyi yetkili mahkemeye gönderir (İYUK m.4). Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (İYUK m.6).

İdari dava açma süresi ne zaman başlar ve nasıl hesaplanır?

Süre, işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı günü izleyen günden başlar (İYUK m.7/2). Adresi belli olmayan kişilere ilanla bildirim yapılmışsa süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren 15 gün sonra işlemeye başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar; düzenleyici işlem size uygulandığında hem uygulama işlemine hem de düzenleyici işleme birlikte dava açabilirsiniz (İYUK m.7/4).

Tatil günleri süreye dahildir. Sürenin son günü tatile denk gelirse süre, izleyen ilk çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8).

Özel kanunlar bazı işlemler için daha kısa süre öngörür:

İşlem	Dava açma süresi	Dayanak
İhale işlemleri (ihaleden yasaklama hariç), acele kamulaştırma	30 gün	İYUK m.20/A
MEB ve ÖSYM'nin merkezî sınavları ve sınav sonuçları	10 gün	İYUK m.20/B
Sınır dışı etme kararı	Tebliğden itibaren 7 gün	6458 sayılı Kanun m.53/3
Kamulaştırma işleminin iptali	Mahkeme tebligatından veya ilandan itibaren 30 gün	2942 sayılı Kanun m.14
Vergi davaları	30 gün	İYUK m.7

Süre kaçarsa dava ilk incelemede süre aşımı yönünden reddedilir (İYUK m.14 ve m.15). Bu yüzden tebliğ zarfını ya da e-Devlet tebliğ kaydını saklayın; sürenin hangi gün başladığını bu belge gösterir.

İdareye başvurup cevap alamazsam ne olur?

İdare başvurunuza 30 gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır (İYUK m.10/2). Bu 30 günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilirsiniz. Hukukta buna zımni ret denir.

İdare 30 gün içinde kesin olmayan bir cevap verirse iki yol vardır. Bu cevabı ret sayıp dava açabilir ya da kesin cevabı bekleyebilirsiniz; beklerken dava süresi işlemez. Bekleme süresi ise başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Süreyi kaçırdıktan sonra idare cevap verirse, cevabın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açma imkânı doğar (İYUK m.10/2).

İdari işleme itiraz etmek dava süresini durdurur mu?

Dava açma süresi içinde üst makama yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur (İYUK m.11). Üst makam yoksa başvuru işlemi yapan makama yapılır. Başvuruda işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi ya da yeni bir işlem yapılması istenebilir.

İdare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Ret üzerine dava süresi kaldığı yerden işler: başvuruya kadar geçen günler hesaba katılır. Örneğin tebliğden 20 gün sonra itiraz ettiyseniz, ret cevabının tebliğinden sonra 40 gününüz kalır.

İhale ve acele kamulaştırma gibi ivedi yargılama usulüne tabi işlerde ve merkezî sınav davalarında bu kural uygulanmaz (İYUK m.20/A ve m.20/B). Bu davalarda itiraz süreyi durdurmaz.

Tam yargı davasından önce idareye başvurmak zorunlu mu?

İdarenin bir eyleminden zarar gördüyseniz dava açmadan önce idareye başvurmanız zorunludur (İYUK m.13). Başvuru, eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde ve her durumda eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılır. Belediye çalışması sırasında evinize ya da aracınıza verilen zarar bu türe örnektir.

İdare isteği kısmen veya tamamen reddederse ret işleminin tebliğini izleyen günden, 30 gün içinde cevap vermezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılır. Eylemden doğan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yerin idare mahkemesidir (İYUK m.36).

Zarar bir idari işlemden doğduysa önce idareye başvurma şartı yoktur. Doğrudan tam yargı davası açılabilir ya da iptal ve tam yargı davası birlikte açılabilir (İYUK m.12).

Yürütmenin durdurulması kararı nasıl alınır?

Dava açmak, dava konusu işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1). İşlemin durması için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması (YD) istenir. Mahkemenin bu kararı vermesi için iki şart birlikte aranır:

• İşlem uygulanırsa telafisi güç veya imkânsız zarar doğacak olması,
• İşlemin açıkça hukuka aykırı olması.

Mahkeme kural olarak idarenin savunmasını aldıktan ya da savunma süresi geçtikten sonra karar verir. Uygulanınca etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de durdurma kararı verilebilir. Kamu görevlilerinin atama ve görevlendirme işlemleri bu istisnaya girmez.

YD kararı teminat karşılığında verilir; mahkeme durumun gereğine göre teminat aramayabilir, adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz (İYUK m.27/6). İdare ve vergi mahkemesinin YD kararlarına, tebliği izleyen günden itibaren 7 gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere Konya Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir; aynı sebeplere dayanarak ikinci kez YD istenemez.

İdare, esasa ve YD'ye ilişkin mahkeme kararlarının gereğini gecikmeden yerine getirmekle yükümlüdür; bu süre kararın idareye tebliğinden itibaren 30 günü geçemez (İYUK m.28/1).

Memur disiplin cezası ve özlük haklarında süreç nasıl işler?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi memurlar, disiplin cezasına önce idari itiraz yoluyla, sonra idari yargıda dava açarak karşı çıkabilir (657 sayılı Kanun m.135). Uyarmadan aylıktan kesmeye kadar olan cezalara karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir.

İtiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren 7 gündür. Süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. İtiraz mercii 30 gün içinde karar vermek zorundadır.

Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır. Görevle ilişiği kesmeyen cezalar ile ilerleme ve yükselme gibi özlük ve parasal haklara ilişkin davalara, memurun görevli olduğu yerin idare mahkemesi bakar; göreve son verme ve emekliye ayırma davalarında son görev yeri idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.33). Kamu görevinden veya meslekten çıkarma sonucunu doğuran işlemlerin iptali davalarında Bölge İdare Mahkemesi kararı Danıştay'da temyiz edilebilir (İYUK m.46/1-d).

İmar planı ve yapı ruhsatı işlemlerine karşı ne yapılabilir?

Belediye meclisince onaylanan imar planları bir ay süreyle ilan edilir ve bu süre içinde plana itiraz edilebilir (3194 sayılı İmar Kanunu m.8). Belediye meclisi itirazları 15 gün içinde inceleyip kesin karara bağlar. Kesinleşen imar planlarına ve parselasyon planlarına karşı, kesinleşme tarihinden itibaren her durumda beş yıl içinde dava açılabilir.

Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıda belediye yapıyı mühürler ve inşaatı durdurur (İmar Kanunu m.32). Yapı tatil zaptının yapıya asılması tebliğ yerine geçer. Yapı sahibi bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hale getirmez ya da ruhsat almazsa, encümen kararıyla yıkım yoluna gidilir ve ruhsat iptal edilir.

Yıkım kararı ve imar para cezası belediye encümeninin idari işlemidir (İmar Kanunu m.32 ve m.42). Konya'daki bir taşınmazla ilgili imar, yıkım, ruhsat ve iskân davalarında yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yerin idare mahkemesidir (İYUK m.34). İmar planı ve parselasyon davalarında Bölge İdare Mahkemesinin kararı Danıştay'da temyiz edilebilir (İYUK m.46/1-g).

Kamulaştırma bedeline itiraz nereye yapılır?

Kamulaştırma bedeli adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yerin asliye hukuk mahkemesinde belirlenir (2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.10). Kamulaştırma işleminin kendisine karşı iptal davası ise idari yargıda açılır (m.14). Konya'daki taşınmazlar için bu iki yol Konya asliye hukuk mahkemeleri ile Konya İdare Mahkemelerine ayrılır.

Süreç şu sırayla ilerler:

1. Satın alma görüşmesi: İdare, kıymet takdir komisyonunun belirlediği tahmini bedeli açıklamadan, taşınmazı pazarlıkla satın almak istediğini malike resmî taahhütlü yazıyla bildirir. Malik 15 gün içinde başvurursa pazarlık görüşmesi yapılır (m.8).
2. Anlaşma: Bedelde anlaşılırsa tutanak imzalanır ve bu bedele karşı sonradan dava açılamaz (m.8). Bu aşamada imza atmadan önce teklif edilen bedeli değerlendirin.
3. Bedel tespiti ve tescil davası: Anlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesine başvurur. Mahkeme malike davetiye gönderir; malik savunma ve delillerini tebliğden itibaren 10 gün içinde yazılı bildirir (m.10).
4. İptal veya düzeltim davası: Malik, mahkeme tebligatından veya ilandan itibaren 30 gün içinde kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası, maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltim davası açabilir (m.14). İptal davası açtığını süresinde belgelemeyen malik için kamulaştırma kesinleşir ve taşınmaz mahkemenin belirlediği bedel üzerinden idare adına tescil edilir.

Paylı veya elbirliği mülkiyetinde her paydaş tek başına dava açabilir (m.14). Acele kamulaştırmaya karşı davalar ivedi yargılama usulüyle 30 günlük dava süresine tabidir (İYUK m.20/A). Bu davalarda karar istinafa gitmez; tebliğden itibaren 15 gün içinde doğrudan Danıştay'da temyiz edilir (İYUK m.20/A ve m.45/8).

Vergi davası nasıl açılır, tahsilatı durdurur mu?

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarına ilişkin davalar vergi mahkemesinde görülür (2576 sayılı Kanun m.6). Dava açma süresi 30 gündür (İYUK m.7). Süre, tebliğ yapılan hallerde tebliği izleyen günden başlar; tahakkuku tahsile bağlı vergilerde ise tahsilatı izleyen günden başlar (İYUK m.7/2).

Vergi davası açmak, tarh edilen vergi ve cezanın dava konusu yapılan kısmının tahsilini durdurur (İYUK m.27/4). İhtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlere ve tahsilat işlemlerine karşı açılan davalar tahsili durdurmaz; bunlarda ayrıca yürütmenin durdurulması istenir.

Dilekçede verginin veya cezanın türü ve yılı ile ihbarnamenin tarih ve numarası yazılır (İYUK m.3/2-e). İhbarnameyi ve tebliğ belgesini dilekçeye ekleyin.

İdari para cezasına hangi mahkemede itiraz edilir?

Özel kanunda başka bir yol öngörülmemişse idari para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren en geç 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27). Süresinde başvurulmazsa ceza kesinleşir. 5326 sayılı Kanun metni "sulh ceza mahkemesi" der; bu atıf 5320 sayılı Kanun ek madde 1 ile sulh ceza hâkimliğine yapılmış sayılır.

Para cezası, idari yargının görev alanına giren başka bir işlemle birlikte verildiyse cezaya ilişkin itirazlar o işlemin iptali istemiyle birlikte idari yargıda incelenir (Kabahatler Kanunu m.27/8). Vergi cezaları vergi mahkemesinde görülür (2576 sayılı Kanun m.6). Cezanın hangi yola tabi olduğunu ceza kararındaki kanun maddesi gösterir.

Sınır dışı (deport) kararına ve ikamet izni reddine nasıl itiraz edilir?

Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.53/3). Davayı yabancı kendisi ya da avukatı aracılığıyla açabilir. Mahkemeye başvuran kişi, başvurusunu kararı veren makama da bildirir.

Mahkeme davayı, dosya tamamlandıktan sonra 15 gün içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir. Yabancının kendi rızası dışında, dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama bitene kadar sınır dışı işlemi uygulanmaz (m.53/3).

İdari gözetim (geri gönderme merkezinde tutulma) kararı ayrı bir karardır ve ona karşı başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılır (m.57/6). Bu başvuru gözetimi durdurmaz; hâkim incelemeyi beş gün içinde bitirir.

Türkiye içinden yapılan ikamet izni (oturma izni) başvurusunun reddi, iznin uzatılmaması ya da iptali valilikçe karara bağlanır ve tebliğ edilir (m.25). Kanunda bu kararlar için ayrı bir dava süresi yazmadığından İYUK m.7'deki 60 günlük genel süre uygulanır. İkamet izni iptal edilen ya da uzatma başvurusu reddedildikten sonra 10 gün içinde Türkiye'den çıkmayan yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m.54/1-f ve j); bu yüzden ret kararı geldiğinde vakit kaybetmeyin.

İstinaf ve temyiz süreleri nedir?

İdare ve vergi mahkemesi kararlarına karşı, tebliğden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m.45/1). Konya'daki mahkemelerin kararları için istinaf mercii Konya Bölge İdare Mahkemesidir. Konusu bir para tutarı olan davada tutar kanundaki parasal sınırı aşmıyorsa ilk derece kararı kesindir; bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (İYUK ek m.1).

Bölge İdare Mahkemesinin kararları yalnız kanunda sayılan davalarda Danıştay'da temyiz edilebilir; süre tebliğden itibaren 30 gündür (İYUK m.46/1). Düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları ile kamu görevinden veya meslekten çıkarma davaları bunlar arasındadır. İmar planı ve parselasyon davaları da temyize açıktır.

Sayılanlar dışındaki davalarda Bölge İdare Mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verirse bu karar da 30 gün içinde temyiz edilebilir (İYUK m.46/2). Tek hâkimle görülen davalar ve 6458 sayılı Kanun'dan doğan davalar bu imkânın dışındadır.

Dava açarken hangi belgeler gerekir ve hangi masraflar çıkar?

Dava, mahkeme başkanlığına hitaben yazılmış imzalı dilekçeyle açılır (İYUK m.3). Dilekçeye dava konusu kararın ve belgelerin asılları ya da örnekleri eklenir; dilekçe ve ekler karşı taraf sayısından bir fazla nüsha verilir. Hazırlanacak belgeler:

• Dava konusu işlem ve tebliğ tarihini gösteren belge (tebliğ zarfı ya da e-Tebligat kaydı),
• İdareye yapılan başvuru dilekçesi ve evrak kayıt numarası,
• Varsa idarenin cevabı veya itiraz kararı,
• Tam yargı davasında zararı gösteren fatura, rapor, fotoğraf ve hesap belgeleri,
• Vergi davasında ihbarname ve ödeme belgeleri,
• Kimlik bilgileri ve vekâletname.

Dava açılırken harç ve posta ücreti yatırılır (İYUK m.6). Eksik yatırılırsa mahkeme 30 gün süre verir; tebligata rağmen tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. YD kararı teminata bağlanabilir (İYUK m.27/6).

Yargılama giderlerinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır (İYUK m.31). Kural olarak giderler aleyhine hüküm verilen taraftan alınır; iki taraf kısmen haklı çıkarsa giderler haklılık oranına göre paylaştırılır (6100 sayılı HMK m.326). Bilirkişi ve keşif gerekirse bu giderler de dosyaya eklenir.

İdari dava ne kadar sürer?

İdari yargıda yargılama yazılıdır ve inceleme evrak üzerinde yapılır (İYUK m.1/2). Kanun, öncelikli işler dışındaki dosyaların dosya tamamlandıktan sonra en geç altı ay içinde sonuçlandırılmasını öngörür (İYUK m.20/5).

Dosyanın tamamlanması dilekçe ve savunma aşamalarına bağlıdır. Taraflar tebliğden itibaren 30 gün içinde cevap verir ve bu süre haklı sebeple bir kez uzatılabilir (İYUK m.16). Bilirkişi incelemesi, keşif, istinaf ve temyiz aşamaları toplam süreyi uzatır.

İvedi yargılama usulündeki davalar dosya tamamlandıktan sonra en geç bir ay içinde karara bağlanır (İYUK m.20/A). Sınır dışı etme davaları 15 gün içinde sonuçlandırılır (6458 sayılı Kanun m.53/3).

Sık sorulan sorular

İdari dava açma süresi adli tatile denk gelirse ne olur?

İdare ve vergi mahkemeleri her yıl 20 Temmuz ile 31 Ağustos arasında çalışmaya ara verir (İYUK m.61). Dava açma süresi bu dönemde işlemeye devam eder. Sürenin son günü ara verme dönemine denk gelirse süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren 7 gün uzamış sayılır (İYUK m.8/3).

İptal davasında idareye başvuru zorunlu mu?

İptal davası açmak için idareye önceden başvurmak zorunlu tutulmamıştır; tebliğ edilen işleme karşı doğrudan dava açılabilir. Dava süresi içinde üst makama başvurmak isteğe bağlıdır ve süreyi durdurur (İYUK m.11). Önceden başvuru şartı, idari eylemden doğan zararlar için açılacak tam yargı davalarında aranır (İYUK m.13).

Sınır dışı etme kararına itiraz nereye yapılır?

Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır (6458 sayılı Kanun m.53/3). İdari gözetim kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulur (m.57/6). İki karar aynı gün tebliğ edilse bile itiraz yolları ayrıdır.

Vergi mahkemesi adli yargı mı?

Vergi mahkemeleri idari yargı teşkilatındadır ve 2576 sayılı Kanunla kurulmuştur. Kararlarına karşı istinaf başvurusu Bölge İdare Mahkemesine, temyiz başvurusu Danıştay'a yapılır (İYUK m.45 ve m.46). Konya'da vergi davalarına Konya Vergi Mahkemeleri bakar.

İdare mahkemesi kararları kesinleşmeden uygulanır mı?

İdare, esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararları kesinleşmeyi beklemeden, tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır (İYUK m.28/1). Belli bir paranın ödenmesine hükmedilen davalarda tutar, davacının yazılı olarak bildirdiği banka hesabına yatırılır; süresinde ödenmezse genel hükümlere göre icra takibi yapılabilir (İYUK m.28/2). Terör örgütleriyle irtibat gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılanların açtığı davalar gibi kanunda sayılan bazı davalarda göreve iade kararları kesinleşmeden sonra uygulanır.

Elinizdeki tebliğ belgesi ve idari işlemle birlikte 0531 368 32 12'yi arayabilir ya da aynı numaradan WhatsApp ile yazabilirsiniz.