7589 SAYILI KANUNDA YER ALAN“IBAN MAĞDURLARI”NA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
A. YASA DEĞİŞİKLİĞİ :
Kamuoyunda 12.Yargı Paketi olarak adlandırılan “YARGININ ETKİN VE VERİMLİ İŞLEMESİNEYÖNELİK BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR” 7589 SAYILI KANUN,31.07.2026 tarihinde resmi gazetede yayımlanmıştır. Bu şekilde kanundabelirtilen istisnalar dışında, 31.07.2026 tarihi itibariyle kanun hükümleriyürürlüğe girmiştir.
7589 SayılıKanun’da yer alan düzenlemelerden en çok merak edilenlerden birisi, “IBANMAĞDURLARI” olarak adlandırılan kişilere ilişkin düzenlemelerdir. “ibanmağdurları” tabiri ile genel olarak, “kendisine ait banka hesaplarını bir suçunişlenmesinde kullandırtan kişiler” kast edilmektedir. Bu konuyla ilgili olarak 7589Sayılı Kanun’un 13. Maddesinde yer verilen temel düzenleme şu şekildedir:
“MADDE13- 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 158 incimaddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
(4) Bu madde ile157 nci maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasınahaksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veyakredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmetisağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindebulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçlarıbaşkasına vermek fiiliyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranındaindirilir.”
Ayrıca 7589Sayılı Kanun’un Geçici 1. Maddesinin 6. ve 7. Fıkralarında da bu konuyuilgilendiren düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemeler ise şu şekildedir:
“(6) Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten önce 5237 sayılı Kanunun 157 nci veya 158 incimaddesi uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası kanun yoluincelemesinde bulunan sanıklardan, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılıKanunun 158 inci maddesine eklenen dördüncü fıkranın uygulanacağı sanıklarınbölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan dosyaları hakkında bozmakararı verilir ve dosya ilk derece mahkemelerine gönderilir. YargıtayCumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar ise gelişlerindeki usule uygunolarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.
(7) Bu maddenin yürürlüğegirdiği tarihten önce 5237 sayılı Kanunun 157 nci veya 158 incimaddesi uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasındaolan ve haklarında 5237 sayılı Kanunun 168 inci maddesi uygulanmamış hükümlülerden,bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılı Kanunun 158 inci maddesine eklenendördüncü fıkranın uygulanacağı hükümlüler, mağdurun uğradığı zararı mahkemeceyapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde aynen geri verme veya tazminsuretiyle tamamen gidermesi halinde, 5237 sayılı Kanunun 168 inci maddesininikinci fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerindenfaydalanabilir. Bu süre içinde mağdurun zararı tamamen giderilinceyekadar, bu fıkra uyarınca infazın ertelenmesine veya durdurulmasına kararverilemez. Bu fıkra hükümleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıylahüküm verilmiş olup da kanun yoluna başvurulmaması sebebiyle bu maddeninyürürlüğe girmesinden sonra kesinleşen hükümler bakımından da uygulanır.”
B. YASA DEĞİŞİKLİĞİNİN SONUÇLARI :
Yukarıda belirtilen yasaldüzenlemeler ile “IBAN MAĞDURLARI” olarak adlandırılan kişilere ilişkin olarakortaya çıkan sonuçları şu şekilde sayabiliriz:
1- Kendisineait banka hesabını veya para transferine imkan tanıyan benzer bir hesabı üçüncükişilerin işlediği dolandırıcılık suçu bakımından kullandıranlar hakkındaverilecek cezalar, bu kanunun yürürlüğe girmesinden önceki duruma nazaran yarı (1/2)oranında azalacaktır.
2- Dolandırıcılıksuçlarını bizzat kendisi işleyenler bu suçta kendisine ait banka hesabınıkullanmış olsa dahi ceza indiriminden faydalanamayacaktır.
3- Bukanunla “iban mağduru” olarak adlandırılan getirilen ceza indirimi sadecedolandırıcılık suçları (TCK m. 157 ve TCK m. 158) bakımından geçerlidir. Başkasuçlar bakımından ceza indirimi getirilmemiştir. Sözgelimi hırsızlık (TCK m.141 ve m. 142) suçundan ceza alanlar bakımından ceza indirimiuygulanmayacaktır.
4- Bukonumdaki kişiler bakımından verilmiş olup da istinaf veya temyiz aşamasındabulunan dosyalar Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerince doğrudan bozulacaktır.Keza Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nda bulunan dosyalar ilgili mahkemesine(yeniden karar verilmesi için) iade edilecektir.
5- Belirtilenkonumda (IBAN mağduru) olup da haklarında verilen hüküm kesinleşmiş olankişiler, şayet daha evvel etkin pişmanlık (TCK m. 168) sebebiyle cezaindiriminden faydalanmamışlarsa; mahkemelerce yapılan bildirimden itibaren altıay içinde dolandırıcılık suçundan kaynaklanan zararı ödeyerek TCK m. 168/2uyarınca yarı (1/2) oranında ceza indiriminden ayrıca faydalanabilecektir.Dolayısıyla mağdurun zararını hüküm kesinleşmeden önce ödemeyenler için yenibir etkin pişmanlık fırsatı doğmuş olmaktadır.
C. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME :
6589Sayılı Kanun hükümleri ile kamuoyunda “IBAN MAĞDURLARI” olarak adlandırılankişiler bakımından yarı oranında ceza indirimi getirilmiştir. Ayrıca haklarındahüküm verilmeden önce suçtan kaynaklanan zararı karşılayarak TCK m. 168/1-2uyarınca ceza indirimi almayanlar bakımından bu zararı karşılayarak ilave yarıoranında daha ceza indirimi kazanma fırsatı doğmuştur.
Esasen“IBAN MAĞDURU” olarak tanımlanan kişilerin “suça yardım eden” konumunda olduğuve TCK m. 39 uyarınca cezalarında 1/2 oranında indirim yapılması gerektiği bukanundan önce öğretide dile getirilmişti. Buna karşın uygulamada bu kişilerinasli fail olarak cezalandırılmasının yaygın uygulama haline gelmesi yasakoyucunun bu özel düzenlemeleri ihdas etmesine yol açmıştır.
Öteyandan bu düzenlemenin sadece dolandırıcılık suçları bakımından sonuçdoğurması, hırsızlık suçlarını kapsamaması başka sorun ve şikayetlerin gündemegelmesine yol açabilecek niteliktedir. Çünkü banka hesabını üçüncü kişilerevererek suç işlenmesine katkı sağlayan kişilerden bir kısmının cezaindiriminden faydalandırılması, diğer kısmının ise faydalandırılmaması Anayasaleşitlik ilkesi bakımından tartışmalı görünmektedir.
Av.Kubilay YER