A. Yasa değişikliği

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak adlandırılan “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair” 7589 sayılı Kanun, 31.07.2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu şekilde kanunda belirtilen istisnalar dışında, 31.07.2026 tarihi itibarıyla kanun hükümleri yürürlüğe girmiştir.

7589 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelerden en çok merak edilenlerden birisi, “IBAN mağdurları” olarak adlandırılan kişilere ilişkin düzenlemelerdir. “IBAN mağdurları” tabiri ile genel olarak, “kendisine ait banka hesaplarını bir suçun işlenmesinde kullandırtan kişiler” kastedilmektedir. Bu konuyla ilgili olarak 7589 sayılı Kanun'un 13. maddesinde yer verilen temel düzenleme şu şekildedir:

“MADDE 13- 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 158 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

(4) Bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçlara iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilir.”

Ayrıca 7589 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında da bu konuyu ilgilendiren düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemeler ise şu şekildedir:

“(6) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5237 sayılı Kanunun 157 nci veya 158 inci maddesi uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılı Kanunun 158 inci maddesine eklenen dördüncü fıkranın uygulanacağı sanıkların bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan dosyaları hakkında bozma kararı verilir ve dosya ilk derece mahkemelerine gönderilir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan dosyalar ise gelişlerindeki usule uygun olarak ilk derece mahkemelerine gönderilir.

(7) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 5237 sayılı Kanunun 157 nci veya 158 inci maddesi uyarınca haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasında olan ve haklarında 5237 sayılı Kanunun 168 inci maddesi uygulanmamış hükümlülerden, bu maddeyi ihdas eden Kanunla 5237 sayılı Kanunun 158 inci maddesine eklenen dördüncü fıkranın uygulanacağı hükümlüler, mağdurun uğradığı zararı mahkemece yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, 5237 sayılı Kanunun 168 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilir. Bu süre içinde mağdurun zararı tamamen giderilinceye kadar, bu fıkra uyarınca infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemez. Bu fıkra hükümleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla hüküm verilmiş olup da kanun yoluna başvurulmaması sebebiyle bu maddenin yürürlüğe girmesinden sonra kesinleşen hükümler bakımından da uygulanır.”

B. Yasa değişikliğinin sonuçları

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ile “IBAN mağdurları” olarak adlandırılan kişilere ilişkin olarak ortaya çıkan sonuçları şu şekilde sayabiliriz:

  1. Kendisine ait banka hesabını veya para transferine imkân tanıyan benzer bir hesabı üçüncü kişilerin işlediği dolandırıcılık suçu bakımından kullandıranlar hakkında verilecek cezalar, bu kanunun yürürlüğe girmesinden önceki duruma nazaran yarı (1/2) oranında azalacaktır.
  2. Dolandırıcılık suçlarını bizzat kendisi işleyenler, bu suçta kendisine ait banka hesabını kullanmış olsa dahi ceza indiriminden faydalanamayacaktır.
  3. Bu kanunla “IBAN mağduru” olarak adlandırılanlara getirilen ceza indirimi sadece dolandırıcılık suçları (TCK m. 157 ve TCK m. 158) bakımından geçerlidir. Başka suçlar bakımından ceza indirimi getirilmemiştir. Sözgelimi hırsızlık (TCK m. 141 ve m. 142) suçundan ceza alanlar bakımından ceza indirimi uygulanmayacaktır.
  4. Bu konumdaki kişiler bakımından verilmiş olup da istinaf veya temyiz aşamasında bulunan dosyalar Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerince doğrudan bozulacaktır. Keza Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda bulunan dosyalar ilgili mahkemesine (yeniden karar verilmesi için) iade edilecektir.
  5. Belirtilen konumda (IBAN mağduru) olup da haklarında verilen hüküm kesinleşmiş olan kişiler, şayet daha evvel etkin pişmanlık (TCK m. 168) sebebiyle ceza indiriminden faydalanmamışlarsa, mahkemelerce yapılan bildirimden itibaren altı ay içinde dolandırıcılık suçundan kaynaklanan zararı ödeyerek TCK m. 168/2 uyarınca yarı (1/2) oranında ceza indiriminden ayrıca faydalanabilecektir. Dolayısıyla mağdurun zararını hüküm kesinleşmeden önce ödemeyenler için yeni bir etkin pişmanlık fırsatı doğmuş olmaktadır.

C. Sonuç ve değerlendirme

7589 sayılı Kanun hükümleri ile kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak adlandırılan kişiler bakımından yarı oranında ceza indirimi getirilmiştir. Ayrıca haklarında hüküm verilmeden önce suçtan kaynaklanan zararı karşılayarak TCK m. 168/1-2 uyarınca ceza indirimi almayanlar bakımından, bu zararı karşılayarak ilave yarı oranında daha ceza indirimi kazanma fırsatı doğmuştur.

Esasen “IBAN mağduru” olarak tanımlanan kişilerin “suça yardım eden” konumunda olduğu ve TCK m. 39 uyarınca cezalarında 1/2 oranında indirim yapılması gerektiği bu kanundan önce öğretide dile getirilmişti. Buna karşın uygulamada bu kişilerin asli fail olarak cezalandırılmasının yaygın uygulama haline gelmesi, yasa koyucunun bu özel düzenlemeleri ihdas etmesine yol açmıştır.

Öte yandan bu düzenlemenin sadece dolandırıcılık suçları bakımından sonuç doğurması, hırsızlık suçlarını kapsamaması başka sorun ve şikâyetlerin gündeme gelmesine yol açabilecek niteliktedir. Çünkü banka hesabını üçüncü kişilere vererek suç işlenmesine katkı sağlayan kişilerden bir kısmının ceza indiriminden faydalandırılması, diğer kısmının ise faydalandırılmaması Anayasal eşitlik ilkesi bakımından tartışmalı görünmektedir.